Günümüz dünyasında daima bir şeyler yapmak zorundaymışız, bir şey yapmadığımızda dünyayı ve bizim dışımızdaki insaları kaçırıyormuş; geri kalıyormuş gibi hissediyoruz.
Hiç bitmeyen bir yapılacaklar listemiz var ve devamlı bu bahiste kendimizi baskılıyoruz. İşte burada, “toksik üretkenlik” ortaya çıkıyor ve önemli sıhhat sorunlarına yol açabiliyor.
Temelden başlayalım. Toksik üretkenlik nedir?
Toksik üretkenliği kabaca; öz kıymetimiz ile üretkenlik düzeyimizin paralel olduğunu düşünerek üretken olmaya çalışmak sonucunda duygusal, zihinsel ve fizikî sağlığımızın olumsuz etkilenmesi olarak tanımlayabiliriz.
Her vakit üretken olma istikametindeki sıhhatsiz bir mecburilik hissiyatıyla ortaya çıkıyor ve zamanla bağlantılarımızı, genel hayat kalitemizi çok berbat etkileyebiliyor.
Nereden çıktı da başımıza dadandı bu toksik üretkenlik?
Çalışmayı faziletle, dinlenmeyi ise tembellikle eş tutan ortamlarda büyüyoruz. Bu ortamlar, öz kıymetimizin başarılarımıza bağlı olduğunu hissettiğimiz mükemmeliyetçiliği teşvik ediyor.
Özellikle toplumsal medya, daima bir rekabet hissini besleyerek toksik üretkenliği tetikliyor. Toplumsal medyada insanların bir şeyler yaptığını gördükçe güya tüm günleri o meşguliyetlerle geçiyormuş hissine kapılıyoruz ve geri kaldığımızı hissediyoruz.
Pandemi, bu eğilimi daha da güçlendirdi.
Covid-19 pandemisi patladığında; “amaç” hissini sürdürmenin bir yolu olarak kendimizi bir şeyler yapmaya, işlerimize yük vermeye zoeladık. GSYİH, pandemide düşüşe geçtiğinde kaygımız arttı ve GSYİH düzeyinin eski hâline geri dönmesi için baskı hissettik.
Mesela pandemi sonrası, haftalık toplantılarda %192 düzeyinde bir artış olmuş. Hasılı çok fazla toplantı yapıyoruz, grup arkadaşlarımızla çok fazla iş birliği içine giriyoruz ve sert çalışma koşullarına ahenk sağlamaya çalışıyoruz.
Peki bu döngüden ve içsel baskıdan nasıl kurtulabiliriz?
Psikolog Cathleen Swody, yapmayı planladığınız aksiyonun gerçekten kıymetli olup olmadığını anlamamız için kendimize “Bu iş, gelecekte neden kıymetli olacak? Bunu, bir amaç için gerekli olduğu fikriyle mi yapıyorum yoksa kendimi diğerlerine kanıtlamak için mi?” sorularını sormamızı öneriyor.
Ayrıca Harvard’da psikoloji alanında akademisyenlik yapan Dr. Dattilo, bu hissi hafifletmek için akşam yemeğinde ya da yürüyüş yaparken telefondan ve bilgisayardan uzaklaşmayı, bir fincan çay yapıp o çayı içmek için birkaç dakikayı kendimize ayırmak üzere farkındalık stratejilerini tavsiye ediyor. Bu stratejilerin mühletini vakitle uzatabiliriz.
Öte yandan etrafımızdan gelen beklentilere ve isteklere “Hayır.” demeyi öğrenmemiz gerekiyor. Olağan en kıymetlisi, bir terapistten dayanak alarak toksik üretkenlik konusunda kendimize en uygun başa çıkma metotlarını keşfedebiliriz.
İlginizi çekebilir:
